Wie regelmatig in de omgeving van Oranjewoud, Katlijk en Mildam wandelt of fietst, heeft ze ongetwijfeld gezien: damherten. De afgelopen jaren is de populatie in dit gebied sterk gegroeid. Waar damherten voor veel mensen een bijzondere verschijning vormen, brengt een grote populatie ook uitdagingen met zich mee voor de verkeersveiligheid en het beheer van het landschap.
In het voorjaar van 2025 werden in het gebied 839 damherten geteld. Na de geboorte van de kalveren werd het totale aantal geschat op meer dan 1.000 dieren. Daarmee behoort dit gebied inmiddels tot de grootste damhertenconcentraties van Fryslân.
Verkeersveiligheid als belangrijkste reden
De provincie Fryslân en de Faunabeheereenheid wijzen erop dat de snel groeiende populatie leidt tot een toename van gevaarlijke verkeerssituaties. Vooral langs wegen in en rond Oranjewoud steken damherten regelmatig onverwachts over, wat kan leiden tot aanrijdingen. In de afgelopen jaren zijn daarom diverse maatregelen genomen, waaronder waarschuwingsborden en snelheidsbeperkingen. Deze maatregelen bleken echter onvoldoende om de problemen structureel op te lossen.
Start van het beheer
Na een langdurig traject van onderzoeken, bezwaarprocedures en juridische procedures is in oktober 2025 gestart met actief populatiebeheer. Binnen de verleende vergunning wordt gestreefd naar het beheer van 250 damherten, met als doel verdere groei van de populatie te voorkomen en de verkeersveiligheid te verbeteren.
Volgens de meest recente beschikbare cijfers waren tot en met 20 december 2025 in totaal 81 damherten geschoten, rond 10 januari 101. Daarmee was ongeveer een derde van het beoogde aantal gerealiseerd.
Discussie blijft bestaan
Het beheer van de damherten roept uiteenlopende reacties op. Voorstanders wijzen op de noodzaak om verkeersrisico's te beperken en de populatie op een beheersbaar niveau te houden. Tegenstanders benadrukken de intrinsieke waarde van de dieren en stellen vragen bij de gekozen aanpak. Daarmee blijft het damhert een onderwerp dat niet alleen ecologisch, maar ook maatschappelijk veel belangstelling trekt.
Eén ding is duidelijk: de damherten zijn inmiddels een opvallend onderdeel van het landschap van Oranjewoud en omgeving geworden. De komende jaren zal moeten blijken in hoeverre het huidige beheer bijdraagt aan een evenwichtige balans tussen natuurbeleving, verkeersveiligheid en landschappelijke kwaliteit.
